مجله درمان سرا

بیماری سل چیست؟تشخیص و درمان

بیماری سل چیست؟تشخیص و درمان
سل یک بیماری عفونی است که از فردی به فرد دیگر منتقل می‌شود. سل انواع مختلفی دارد.مایکوباکتریوم توبرکلوزیس باعث شیوع سل می‌شود. سل با عوامل خطر بسیاری همراه است.

سل یک بیماری عفونی است که از فردی به فرد دیگر منتقل می شود. سل انواع مختلفی دارد.مایکوباکتریوم توبرکلوزیس باعث شیوع سل می شود. سل با عوامل خطر بسیاری همراه است. تب، عرق کردن، سرفه، هموپتیزی (سرفه خلط دار و آغشته به خون)، کاهش وزن شدید، خستگی و درد از جمله رایج ترین علائم و نشانه های سل هستند. به طور معمول، تشخیص قطعی بیماری سل با کشت مایکوباکتریوم گرفته شده از نمونه خلط یا بیوپسی انجام می شود. با این حال، متخصصان بهداشت با توجه به سوابق پزشکی، معاینه جسمانی، آزمایش پوست و عکس برداری از قفسه سینه به نتیجه قطعی می رسند. درمان سل با توجه به نوع عفونت و اغلب در یک بازه زمانی طولانی مدت انجام می شود.

سل چیست؟   

سل یک بیماری واگیردار میباشد که توسط ورود میکروب کوچکی بنام باسیل سل به داخل ریه ها ایجاد میشود زمانی که فرد مسلول سرفه، عطسه و یا صحبت میکند این میکروب بصورت ذرات ریز وارد هوا شده و اگر فرد سالمی بمدت طولانی در یک محیط سربسته با این فرد قرار گیرد با تنفس این هوا میکروب سل را وارد ریه های خود می کند. میکروب سل توسط حشرات، خون، ظروف غذا و لیوان آب یا اشیاء دیگر منتقل نمیشود. ممکن است میکروب سل به بدن شما وارد شده باشد و شما از آن مطلع نباشید.
 

چگونه میکروب سل در بدن ایجاد بیماری میکند؟
    میکروب سل از طریق تنفس وارد ریه ها شده و ممکن است تعدادی از آنها به قسمت های دیگر بدن نظیر کلیه، استخوان، مغز بروند.  سلول های دفاعی بدن در این حالت با میکروب سل وارد نبرد شده ولی معمولاً موفق به کشتن تمام آنها نمی شوند.   این سلول ها اطراف میکروب های زنده مانده یک دیوار دفاعی ایجاد کرده و آنها را به حالت خفته در می آورند.

 

تشخیص و درمان 
بسیاری از بیماران بدون تشخیص باقی می مانند که علت آن عمدتاً نارسائی سیستم درمانی برای تشخیص سریع و درمان صحیح کسانی است که نیاز به مراقبت دارند . همچنین بیماران نیازمند اطلاعات در مورد بیماری سل و محل امکانات تشخیصی هستند . 
از بیمارانی که بیماری آنها تشخیص داده می شود کمتر از نیمی درمان خود را با برنامه های قبلی با اتمام می رسانند و کمتر از نیمی از آنها درمان خود را کامل می کنند . بیمارانی که درمان خود را کامل نمی کنند باعث ادامه ابتلاء دیگران در اجتماع می شوند . تخمین زده می شود که یک بیمار عفونی بطور متوسط ۱۰ الی ۱۵ نفر دیگر را مبتلا می کند . 

آزمون های تشخیصی می توانند شامل آزمون پوستی توبرکولین ، بررسی های آزمایشگاهی خون ، بررسی خلط و رادیوگرافی قفسه سینه باشند. در صورت شک به سایر اختلالات ، کشیدن مایع نخاع ، برونکوسکوپی و بیوپسی از مغز استخوان ممکن است انجام شود.
ممکن است جدا کردن یا بستری کردن فرد مبتلا به سل لازم نباشد. این بیماری معمولاً قبل از تشخیص گسترش می یابد. بیماران احتمالاً 10 روز تا 2 هفته پس از درمان غیرعفونی می شوند.گاه از شما درخواست می شود نمونه خلط 24 ساعته خود را برای بررسی آزمایشگاهی جمع کنید تا مشخص شود که آیا سل همچنان فعال است یا خیر.
 

تشخیص بیماری سل :
اولین روش انتخابی برای تشخیص بیماری سل ریوی آزمایش اسمیر مستقیم خلط است. در این روش از افراد مشکوک به سل، ۳ نمونه خلط در عرض ۲ تا ۳ روز جمع آوری و مورد آزمایش قرار داده می شود. در صورتی که جواب دو نمونه از سه نمونه خلط مثبت باشد بیمار به عنوان خلط مثبت طبق برنامه Dots تحت درمان قرار می گیرد. اگر جواب یکی از نمونه ها مثبت باشد و نشانه های بالینی و رادیولوژیک با بیماری مطابقت داشته باشد با نظر پزشک معالج می توان درمان را شروع کرد.
سل ریوی هیچگاه نمای بالینی منحصر بفردی ندارد بنابراین رادیوگرافی فقط نقش کمک کننده در تشخیص سل دارد. تست پوستی توبرکولین ( PPD ) از نظر بالینی ارزش محدودی دارد بخصوص در کشورهای با شیوع بالای سل. بهر حال تست پوستی توبرکولین در سنین زیر ۵ سال دارای اهمیت است. مؤثرترین امر در تشخیص به موقع سل، به یاد داشتن این بیماری در ذهن به هنگام ویزیت بیمار است.

 

درمان سل:

درمان سل طی 2 مرحله و به مدت شش ماه انجام می شود

الف:درمان مرحله حمله ای که فرد باید بمدت 2 ماه 4 داروی اساسی ضد سل را تحت نظر کارمند بهداشتی مصرف نماید

ب: درمان مرحله نگهدارنده که فرد باید 2 داروی اساسی را بمدت 4 ماه و با نظارت حداقل هفتگی کارمند بهداشتی مصرف نماید

تذکر :در صورت مشاهده هرگونه عوارض داروئی بدون قطع خود سرانه دارو باید فرد سریعا به خانه بهداشت ، مرکز بهداشت ویا پزشک مراجعه نماید.

سلب مسئولیت :مطالب و مقالات صرفا جنبه آموزشی دارد و برای استفاده از آن لازم است با پزشک مربوطه مشورت کنید.